Czym jest prokrastynacja?

Jeśli cały czas odkładasz wszystko na „później” – szczególnie jeśli ten czas nigdy nie nadchodzi – możesz być prokrastynatorem.

Prokrastynacja – definicja

„Prokrastynację” ogólnie definiuje się jako opóźnianie wykonania niezbyt miłego dla nas zadania. Wszyscy to znamy. Przywołaj w myślach chwile, w których odkładałeś(aś) na później wykonanie czynności takich jak zapłacenie rachunków, uporządkowanie skrzynki odbiorczej lub przekazanie sprawozdania finansowego do księgowości. Dawniej prokrastynacja kojarzona była z brakiem umiejętności odpowiedniego zarządzania czasem lub zwykłym lenistwem, ale współczesne badania wskazują, że jest to w rzeczywistości problem psychologiczny.

Czy jestem prokrastynatorem?

Może być tak, że nim jesteś, ale nie martw się, większość z nas jest nimi do pewnego stopnia. Jeśli jednak często zdarza Ci się odkładać zadania na później, możesz uważać się za nałogowego prokrastynatora. Istnieje pewien wzór postępowania, według którego działa większość prokrastynatorów. Zazwyczaj każe on im ignorować czynności takie jak zarządzanie czasem lub tworzenie list zadań i nadawać priorytet wszystkim pozostałym aktywnościom.

Aktywnie szukasz czegoś, co rozproszy Twoją uwagę

Istnieje różnica między byciem naprawdę zajętym a próbą uniknięcia najważniejszych zadań. Może przeglądając media społecznościowe bądź grając w gry wideo powtarzasz sobie „jeszcze pięć minut” lub przez pół godziny wpatrujesz się w okno. Możesz nie mieć poczucia, że wciąż odsuwasz od siebie zadania – bądź co bądź, nigdzie nie wychodzisz i nie masz żadnych konkretnych planów, a czas tak po prostu Ci ucieka – ale jest to jeden z głównych objawów prokrastynacji.

Dobrze zarządzasz czasem

Istnieje również ogromna różnica między prokrastynacją a nieodpowiednim zarządzaniem czasem. Z pewnością istnieje między nimi jakiś związek, ale ktoś, kto prokrastynuje, niekoniecznie źle zarządza czasem. W rzeczywistości możesz nie przegapić ani jednego terminu i realizować zadania na tym samym poziomie szczegółowości i perfekcjonizmu, co zwykle. Po prostu kończysz wykonywanie tych zadań w ostatnim możliwym momencie.

Nie dbasz o siebie

To bardzo ważne odkrycie współczesności – prokrastynacja nie jest po prostu lenistwem czy niemożnością zorganizowania się – może ona wskazywać na problemy związane ze zdrowiem psychicznym. Dr Piers Steel idzie jeszcze dalej i nazywa prokrastynację aktem samookaleczenia. Mimo że wiesz, że masz do wykonania zadanie i wiesz, że jeśli go nie zrealizujesz, nic dobrego z tego nie wyniknie, to wciąż dajesz się rozproszyć. Negatywne emocje takie jak niepokój, strach przed porażką lub niska samoocena dodatkowo napędzają prokrastynację. Taki sam mechanizm działa wtedy, gdy chcesz uniknąć stresu związanego z trudną rozmową o pracę i nie śpisz przez całą noc, nawet jeśli wiesz, że pięciogodzinny sen przed tak ważnym dniem to bardzo zły pomysł.

Poświęć trochę czasu na uspokojenie emocji, poćwicz koncentrację uwagi i upewnij się, że jesteś w stanie wykonać przypisane Ci zadanie. Spróbuj rozbroić swój strach i podejść do zadania w pracy tak, jak do każdego innego. Nawet największy perfekcjonista przyzna, że zrobienie czegokolwiek jest o wiele lepsze niż niezrobienie niczego.

Czujesz się tak, jakby zabrakło Ci siły woli

Wiąże się to z poczuciem porażki związanym ze spadkiem motywacji i wpływa na całe Twoje podejście do pracy. Wzloty i upadki związane z motywacją są całkowicie normalne, ale jeśli trochę o siebie zadbasz, możesz wrócić na właściwe tory. Spróbuj zmienić otoczenie: znad głośnego biurka przenieś się na przykład do cichego pokoju konferencyjnego. Jeśli pracujesz z domu, spróbuj pójść do kawiarni. Otaczanie się zajętymi i produktywnymi pracownikami może poprawić Twoją własną motywację.

Angażujesz się w inne, bardziej przyjemne działania

Kolejnym istotnym związkiem między prokrastynacją a zdrowiem psychicznym jest to, że często prokrastynacja wyraża się poprzez jedzenie. „Procrastin-eating” (od ang. „procrastination” i „eating”, czyli jedzenie) odnosi się do jedzenia jako formy rozproszenia. Może się wydawać, że odchodzenie od biurka w celu zabrania z kuchni przekąski lub porozmawiania ze współpracownikami to dobry nawyk, ale ostatecznie okazuje się, że czujesz się dobrze tylko wtedy, gdy jesz i możesz zapomnieć o negatywnych uczuciach wzbudzanych przez przydzielone Ci zadanie.

Czujesz się stale przytłoczony(a)

Nikt nie unika zadań, które lubi lub które dobrze mu wychodzą. Jeśli więc odkładasz zadania na później, zadaj sobie pytanie, dlaczego tak się dzieje. Może się okazać, że odpowiedź ma bardzo niewiele wspólnego z Twoimi umiejętnościami i raczej wiąże się z tym, w jaki sposób podchodzisz do zadań. Możliwe, że Ty i Twój zespół nie macie najlepszych narzędzi do pracy, przez co odczuwacie niepokój nie z powodu konkretnych zadań, ale dlatego, że nie jesteście w stanie wykonać ich we właściwy sposób.

Jak radzić sobie z prokrastynacją

Jak widać, prokrastynację głównie powodują negatywne emocje. Prokrastynacja jest naszą mylną próbą samoobrony, odsuwania od siebie nieprzyjemnych i niekomfortowych zadań i potrzeby odczuwania natychmiastowej satysfakcji. Ale to w rezultacie szkodzi nam jeszcze bardziej. Żeby więc pozbyć się tych problemów, warto podjąć pewne działania, które pomogą Ci stłumić te negatywne uczucia.

Wymieniliśmy kilka sposobów przezwyciężenia uczuć powodujących prokrastynację, ale istnieje kilka bardziej obiektywnych rozwiązań, które pomogą Ci pozbyć się tego złodzieja czasu z Twojego życia.

Bądź w kontakcie z innymi

Poczucie izolacji i osamotnienia wobec zbliżającego się zadania może bardzo przyczynić się do prokrastynacji. Pozostawaj w kontakcie z zespołem za pośrednictwem komunikatorów, wiadomości e-mail i starych, dobrych rozmów telefonicznych. Świadomość, że nie jesteś z tym sam(a) może zarówno zatrzymać poczucie niepokoju, jak i sprawić, że nie będziesz czuć pełnej odpowiedzialności za wykonane zadanie.

Upewnij się, że masz odpowiednie narzędzia do wykonania zadania

Prokrastynacji nie powodują wyłącznie „przerażające” zadania, ale także metody, które jesteśmy zobowiązani wykorzystać do ich zrealizowania. To, że oczekuje się od nas wykorzystania szeregu różnych narzędzi, programów i plików, może szybko okazać się przytłaczające. To tylko kwestia czasu, zanim zdecydujesz, że możesz równie dobrze otworzyć kolejną zakładkę i sprawdzić swoje social media. Dropbox umożliwia stworzenie jednego, scentralizowanego miejsca do współpracy, ułatwiając utrzymanie koncentracji i oddalając źródła rozproszenia. Możesz udostępniać swoje dokumenty, powiadomienia, listy zadań, komentarze i zmiany w plikach bezpośrednio w Dropbox, dzięki czemu możesz się rozwijać, nie zaś prokrastynować.

Zwiększaj swoją produktywność

Każdy pracuje w inny sposób i Ty najlepiej wiesz, jaki system pracy jest dla Ciebie najlepszy. Przyjrzyj się więc swoim nawykom w pracy i sprawdź, jak możesz przeorganizować przestrzeń i wykorzystać każdy dzień w pracy. Pamiętaj, że, nieważne co się dzieje, to Ty masz kontrolę nad swoimi działaniami. Wykorzystaj narzędzia zwiększające produktywność, by upewnić się, że nic nie przeszkadza Tobie i Twojemu zespołowi w osiągnięciu celów, dziel dzień pracy na mniejsze części, którymi można zarządzać, na przykład na interwały Pomodoro i wierz w siebie. Dzięki temu nie ulegniesz pokusie prokrastynacji.